Đường hướng tiếp cận phân tích diễn ngôn phê phán diễn ngôn báo chí theo mô hình ba chiều của FAIRCLOUGH

Abstract

 Diễn ngôn báo chí là một trong những loại diễn ngôn phổ biến nhất và đóng vai trò quan trọng trong đời sống hàng ngày của con người. Không chỉ vậy, diễn ngôn báo chí cũng là một đối tượng nghiên cứu quen thuộc trong nhiều nghiên cứu gần đây về phân tích diễn ngôn phê phán (CDA). Bài viết này nhằm mục đích tổng quan các đường hướng nghiên cứu chủ đạo về phân tích diễn ngôn phê phán bằng mô hình ba chiều của Norman Fairclough đối với diễn ngôn báo chí. Thông qua phương pháp nghiên cứu tại bàn, so sánh đối chiếu các nghiên cứu trong nước và quốc tế, tác giả nhận thấy một số đường hướng phân tích diễn ngôn phê phán đối với diễn ngôn báo chí có áp dụng mô hình ba chiều của Fairclough. Thứ nhất, về cách ứng dụng mô hình, hai hướng nghiên cứu chính gồm tập trung phân tích khía cạnh văn bản hoặc phân tích diễn ngôn báo chí từ cả ba khía cạnh trong mô hình theo đúng quan điểm gốc của Norman Fairclough. Thứ hai, về ngữ liệu, đa phần các nghiên cứu sử dụng bộ ngữ liệu nhỏ và chọn mẫu bằng phương pháp chọn mẫu có chủ đích. Ngoài ra, một số nghiên cứu sử dụng số lượng ngữ liệu lớn và kết hợp xem xét tần suất sử dụng các đặc điểm ngôn ngữ khi phân tích diễn ngôn theo mô hình của Fairclough. Thứ ba, về quy trình phân tích và tính minh bạch, hầu hết các nhà nghiên cứu mô tả chung quy trình phân tích; song bên cạnh đó, cũng có một số nghiên cứu mô tả chi tiết quy trình phân tích, giúp tăng tính minh bạch và khả năng lặp lại phương pháp ở các công trình trong tương lai.