TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC: KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP CHO CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐỊA PHƯƠNG TẠI VIỆT NAM
Abstract
Trách nhiệm xã hội của trường đại học (University Social Responsibility - USR) ngày càng được xem là một trụ cột quan trọng trong quản trị đại học hiện đại, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững. Bài viết phân tích cơ sở lý luận về USR, tổng hợp kinh nghiệm triển khai tại một số quốc gia và đề xuất giải pháp đối với các trường đại học địa phương tại Việt Nam. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu và vận dụng mô hình Vòng xoắn năm (Quintuple Helix) để xây dựng khung kết nối giữa nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp, xã hội dân sự và môi trường tự nhiên. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc thực hiện USR tại Việt Nam vẫn chủ yếu mang tính phong trào, thiếu tính hệ thống và chưa gắn kết chặt chẽ với các hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng. Trên cơ sở đối chiếu kinh nghiệm quốc tế và bối cảnh chính sách hiện hành, nghiên cứu đề xuất bốn nhóm giải pháp gồm: (1) thể chế hóa USR trong sứ mạng và chiến lược phát triển của nhà trường; (2) phát triển mô hình Học tập phục vụ cộng đồng (Service-Learning) trong đào tạo; (3) xây dựng hệ sinh thái hợp tác đa bên theo mô hình Quintuple Helix; và (4) tích hợp các tiêu chí USR vào hệ thống bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục. Những giải pháp này góp phần nâng cao hiệu quả quản trị đại học, tăng cường trách nhiệm giải trình và phát huy vai trò của các trường đại học địa phương trong phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
